We krijgen allemaal te maken met moeilijke gedachten, gevoelens, twijfels en gebeurtenissen. Vaak proberen we daar zo snel mogelijk vanaf te komen. We willen minder piekeren, ons niet meer onzeker voelen, geen angst meer hebben of eindelijk wat meer rust in ons hoofd.

Logisch. Alleen werkt het leven niet altijd zo.

ACT – Acceptance & Commitment Therapy – leert je niet hoe je moeilijke gedachten en gevoelens kunt uitschakelen. Het helpt je om er anders mee om te gaan.

ACT vertrekt vanuit een eenvoudige gedachte: ook moeilijke gedachten en gevoelens horen bij het leven.

Ons brein is voortdurend bezig met voorspellen, analyseren, vergelijken en problemen oplossen. Dat helpt ons om te overleven, maar kan ons ook behoorlijk in de weg zitten. We kunnen verstrikt raken in ons hoofd en steeds meer energie steken in het vermijden, controleren of veranderen van wat we voelen.

ACT nodigt je uit om daar anders mee om te gaan.

Je leert ruimte maken voor wat er op dit moment aanwezig is, zonder dat je er volledig door hoeft te worden meegenomen. Je leert gedachten meer te zien als gedachten, in plaats van als feiten die je moet geloven of waar je naar moet handelen.

En tegelijkertijd stel je jezelf een andere belangrijke vraag:

“Wat vind ik écht belangrijk en hoe wil ik daar vandaag naar handelen?”

Van vastzitten naar bewegen
Binnen ACT werken we onder andere rond zes belangrijke thema’s (hexaflex – zie afbeelding hieronder):

Acceptatie
Ruimte leren maken voor gevoelens, gedachten en ervaringen die je liever niet zou hebben.

Defusie
Leren afstand nemen van je gedachten, zodat je niet automatisch alles hoeft te geloven wat je brein je vertelt.

Het hier en nu
Meer aanwezig zijn bij wat er werkelijk gebeurt, in plaats van voortdurend vast te zitten in het verleden of de toekomst.

Het observerende zelf
Ontdekken dat jij méér bent dan je gedachten, gevoelens, rollen of ervaringen.

Waarden
Stilstaan bij wat voor jou werkelijk belangrijk is. Wie wil je zijn? Waar wil je voor staan?

Committed action
Niet alleen weten wat belangrijk voor je is, maar er ook daadwerkelijk naar handelen. Kleine, concrete stappen zetten in de richting van het leven dat bij jou past.

Het keuzepunt

Een mooi ACT-concept is het keuzepunt. In ons dagelijks leven komen we voortdurend op momenten waarop we kunnen kiezen.

Ga ik nu iets doen wat mij dichter brengt bij de persoon die ik wil zijn en het leven dat ik belangrijk vind?

Of kies ik vanuit angst, vermijden, controle of gewoonte, waardoor ik misschien verder weg raak van wat voor mij waardevol is?

Het doel is niet om altijd de “juiste” keuze te maken. Het gaat erom dat je bewuster leert kiezen.

ACT gaat niet over positief denken

ACT vraagt je niet om negatieve gedachten om te buigen naar positieve gedachten.

Het gaat ook niet over altijd gelukkig moeten zijn.

Integendeel.

Je hoeft niet eerst anders te denken of je anders te voelen om te kunnen beginnen leven op een manier die belangrijk voor je is.

Je kunt angst voelen én toch een stap zetten.
Je kunt verdriet voelen én toch verbinding zoeken.
Je kunt onzeker zijn én toch kiezen.
Je kunt moeilijke gedachten hebben én toch doen wat voor jou betekenisvol is.

Dat is psychologische flexibiliteit: ruimte maken voor wat er is en tegelijkertijd blijven bewegen in de richting van wat voor jou belangrijk is.